«Уйларға кәрәкмәй тип уйларға түгел»: «Медиайыйын»да яһалма зиһен тураһында

Журналистарға нисек прогресстан артта ҡалмаҫҡа һәм яһалма интеллектты һөнәр файҙаһына ҡулланырға - был хаҡта эксперттар «Журналистикала яһалма зиһен: текстар генерацияһынан алып мәғлүмәттәрҙе анализлауға тиклем» сессияһында һөйләне.

ИИ-агенттар кешеләрҙең аҡылһыҙ һорауҙарына зарлана

Роман Серебряный, Рәсәй журналистар союзы секретары, Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультеты доценты, яһалма интеллект тураһында һөйләшеү һорауға яуап алыу кеүек ябай текст чаттарынан күпкә ситкә сығыуынан башланы. Уның һүҙҙәренсә, төп кимәлде күптәр үҙләштергән, ә хәҙер агентлыҡ этабы беренсе планға сыға: журналист нейроселтәргә үҙенең белем базаһын йөкләй ала, һәм система уның кемлеген һәм нимә кәрәклеген аңлап, яуап бирәсәк.

Серебряный тиҙ үҫеш иллюстрацияһы сифатында яҙын Марк Цукерберг компанияһы һатып алған ai‑агенттар платформаһы менән ҡыҫҡа ғына тарих килтерҙеә. Был экосистема эсендә агенттар кешеләрҙең аҡылһыҙ һорауҙарына зарлана, үҙ «сиркәүен» булдыра, тел һәм криптовалюта уйлап таба. Һәм был уйланырға мәжбүр итә: беҙ был параллель ысынбарлыҡты ни тиклем контролдә тотабыҙ һәм прогрессты тотҡарларға кәрәкме?

Спикер фекеренсә, цифрлы медиа яңы саҡырыуҙар менән осрашҡан: ҡулланыусылар нейроселтәрҙең ҡыҫҡа мәғлүмәте менән ҡәнәғәтләнә һәм тәүге сығанаҡтарға һылтанмалар буйынса күсмәй, шуның арҡаһында трафик кәмей.

Нейроселтәрҙәрҙең хәүефһеҙлеге тураһында һөйләгәндә, эксперт һәр ваҡыт ҡулланыусы килешеүҙәрен уҡырға кәңәш итә. Генерацияланған һүрәттәр һәм текстар хоҡуҡтарының кемдеке булыуын ҡарау мөһим: бер сервиста рөхсәтһеҙ коммерция ҡулланыу тыйыла, икенсеһендә рөхсәт ителә, һәм был нюанстар кеҫәгә һуғырға мөмкин. Ул мәғлүмәттәрҙең таралыу хәүефе тағы ла етдиерәк тип атай: асыҡ нейроселтәрҙәрҙә аудиояҙмаларҙы, кәңәшмәләрҙең шифровкаларын йәки һиҙгер документтарҙы йөкләргә ярамай, хатта сервис уларҙы юйырға вәғәҙә итһә лә, гарантиялар юҡ, һәм мәғлүмәт һеҙгә ҡаршы ҡулланыла ала.

Роман Серебряный көтөлгән көйләүгә айырым  туҡталды: 2027 йылдың 21 сентябренән яһалма интеллект тураһында закон көсөнә инә. Уның беренсе версияһы бизнесты ҡурҡыта һәм проекттарҙы туҡтатырға мәжбүр итә, әммә документ, шул иҫәптән авторлыҡ хоҡуғы һәм милли мәнфәғәттәр өлөшөндә, эшкәртеләсәк.

Спикерҙың төп һығымтаһы: «Уйларға кәрәкмәй тип уйларға кәрәкмәй, яһалма зиһенде аҡыл менән ҡулланығыҙ».

Хукҡа өс секунд

Видеопродакшен студияһы хужаһы, нейротармалар буйынса эксперт Батыр Ғәлимов сығышты контент биреү буйынса кәңәштәр менән тулыландырҙы. Ул социаль селтәрҙәрҙә мәғлүмәтте тиҙ һәм ҡыҫҡа итеп еткереү мөһим булыуын билдәләне: роликтарҙы 30-60 секундтан да оҙонораҡ түгел, постарҙы ҡыҫҡа итеп эшләргә кәрәк, ә сториста ҙур текстар яҙырға ярамай, уларҙы бер нисә кадрға бүлеү яҡшыраҡ. Тәүге өс секундта хук – интригалы беренсе фразаны ҡулланырға кәрәк, мәҫәлән, «мин белмәгәндең биш сәбәбе», йәки «баҡтиһәң...». Шулай уҡ ул субтитрҙар тураһында иҫкә төшөрҙө, сөнки күптәр тауышһыҙ видео ҡарай, һәр 3-5 секунд һайын ракурстар алмашыныуы һәм тамашасы роликты әйләндермәһен өсөн динамика өсөн өҫтәмә һүрәттәр һалыу тураһында.

«Макс» журналист өсөн

Радик Гәрәев, «Диалог» автономиялы коммерцияға ҡарамаған ойошма эксперты, «Макс» мессенджерының потенциалы хаҡында һөйләне. 2026 йылдың мартына унда 100 миллиондан ашыу ҡулланыусы һәм ике миллиондан ашыу канал бар, ә Башҡортостан Республикаһында 800 меңдән ашыу яҙылыусы аудиторияһы менән биш меңдән ашыу дәүләт каналы булдырылған, шул уҡ ваҡытта республиканың йөҙгә яҡын киң мәғлүмәт саралары каналы 100 меңдән ашыу кешене йыя. Эксперт ҡыҫҡа һылтанма алыу һәм эҙләү өсөн асыҡ каналдар булдырырға кәңәш итә, һәм был аудиторияның күп өлөшө журналистар өсөн маҡсатлы булыуын билдәләй.