Башҡортостандан күп балалы әсәй ата-әсәләр өсөн «алтын ҡағиҙәләр» тураһында

Малаяҙ ауылында тормош бер ритмда бара, әммә беҙҙең героиня Ирина Самарина өсөн ул һәр ваҡыт тиҙлек менән тулы була: эштә лә, өйҙә лә. Оҙаҡ йылдар хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләгәндән һуң, ул дүрт бала тәрбиәләй, күп балалы өләсәй була, ә 43 йәшендә яҙмыштан тағы бер «бүләк» - улы тыуа. Хәҙер 47 йәшлек үрҙән ул үҙенең ҙур ғаиләһенә зирәк аҡыл менән ҡарай: эш - ул яуаплылыҡ, әммә бала саҡ — ул кире ҡайтмай торған саҡ.

Хеҙмәттәге роман

Самариндар ғаиләһенең тарихы туҡһанынсы йылдар аҙағында башлана. 1997 йылда Ирина Салауат районының полиция бүлегенә (ул саҡта әле милиция) секретарь булып эшкә урынлаша. Шунда уҡ уның буласаҡ ире Олег енәйәт эҙләү оперативнигы эшләй. Хеҙмәттә танышыу тиҙ арала туйға әүерелә, ә туғыҙ айҙан ғаиләлә беренсе улдары Игорь тыуа.

Бөгөн Игорь Малаяҙ мәктәбендә физкультура уҡытыусыһы. Уның ике йылдан һуң тыуған ҡустыһы Евгений ҙа педагогиканы һайлай - Малаяҙ башҡорт гимназияһында тарихтан уҡыта. 10 йылдан Һуң Самариндар ғаиләһендә күптән көтөлгән ҡыҙҙары Милена, ә һуңынан улдары Кирилл һәм Максим тыуа.

Был ғаиләлә өлкән һәм кесе балалар араһындағы айырма ғәжәпләндерә: беренсе һәм бишенсе балалар араһында 23 йәш.

— Күптәр минең биш бала булыуына ғәжәпләнә. Өлкәндәре инде үҫеп етте, ғаилә ҡорҙолар, минең нде ейәнсәрҙәрем бар. Ә кесебеҙ 2021 йылда тыуҙы. Өлкән улым шул ваҡытта хәбәр яҙҙы: «Күҙ алдына килтерәһеңме, әсәй, мин инде дүртенсе тапҡыр һине бала табыу йортона оҙатам!». Был бик тулҡынландырғыс булды… — тип һөйләй күп балалы әсә.

«Әсәйгә 10 минут тынлыҡ бирегеҙ»

Күп балалы әсә статусына ҡарамаҫтан, Ирина Урал ҡыҙы эшен дауам итә — Салауат районы хакимиәте ҡарамағындағы граждандар оборонаһы һәм мобилизация секторы мөдире. Кешеләр менән даими аралашыу, башҡаларҙың проблемаларын хәл итеү һәм ҡәтғи регламент — кискә был эмоциональ арыуға әйләнә. Әммә өйҙә героиняны мөхәббәт һәм аңлауға нигеҙләнгән «устав» көтә.

— Көн буйына кешеләр менән эшләү - ул стресс. Балалар һәр ваҡыт белә ине: өйгә ҡайтҡас, миңә бер кем дә ҡағылмаһын өсөн 10 минут кәрәк. Ә ярты сәғәттән һуң мин «ғаилә тормошона ҡатнаша башлайым», бөтәһен дә һорашам. Мин ҡатҡанға тиклем балалар, миңә тик тикшерергә генә ҡалһын өсөн, дәрестәрен әҙерләргә тырыштылар. Улар бик үҙ аллы үҫте, - ти Ирина.

При этом Ирина признается: железной дисциплины, как в армии, дома нет. Бывают и шалости, и не вовремя проверенные дневники. Но есть главное — доверие.

—  Ҡайһы ваҡыт һуңға ҡалына. Киске сәғәт етелә-һигеҙҙә ҡайтаһың. «Барыһын да эшләнеңме? " - тип һорайһың. «Эйе, эйе». Ә икенсе көндө көндәлеккә ҡараһаң, унда «сюрприз». Әммә балалар эштең яуаплы булыуын аңлай һәм һынатмаҫҡа тырыша.

Ғәйеп тойғоһо һәм ысын ҡиммәттәр

Күп кенә эшләгән әсәйҙәр ғәйеп тойғоһонан яфалана: балаларға иғтибар етмәй, эш уларҙың үҫеп етеүенең мөһим минуттарын урлаған кеүек тойола. Беҙҙең героиня йәшермәй бындай уйҙар уға ла килә.

- Әлбиттә, ғәйеп тойғоһо булды. Полицияла эшләгәндә, уларға әсәй етмәй кеүек тойола ине. Әгәр ҙә мин йышыраҡ эргәлә булһам, бәлки, улар күберәк асылыр ине. Хәҙер, беҙҙә кесеһе үҫкәндә, уға дүрт йәш, ирем менән уның һәр минутын тойорға тырышабыҙ. Был дүрт бала булмағандай, һәр минутты тоторға тырышабыҙ, был ваҡыт тиҙ үтәсәген аңлайбыҙ.

— Иң мөһиме-мөнәсәбәттәр. Бөгөн аҡса бар, иртәгә юҡ. Балаларҙы ҡиммәтле бүләктәр менән «һатып алырға» ярамай. Бала һинең мөхәббәтеңде тойорға тейеш, ул «бәйләнмәһен һәм ҡамасауламаһын» өсөн бүләк алыу ғына булырға тейеш түгел. Берәй нәмә килеп сыҡмаһа, күңелгә ятышлы һөйләшергә, хөкөм итмәҫкә кәрәк. Эш - ул мөһим, әммә бәләкәй бала менән аралашыу бер ҡасан да кире ҡайтмаясаҡ.

Бәхет - ул ығы-зығы һәм мәшәҡәттәр

Малаяҙҙа Самариндар йорто байрамдарға бөтәһе лә йыйылғанда йәнләнә: улдары, ҡыҙы, килендәре һәм ейәнсәрҙәре. Өҫтәлдә - йорт ризығы, салаттар, бүлмәләрҙә — тауыш һәм балалар көлөүе. Өлкән уҡытыусы менән мәктәпкәсә йәштәге кесе улым араһында тотош тормош, хеҙмәт һәм хәстәрлек.

Күп балалы ғаилә булыу «программалы» йәки героик ҡарар булманы, тип таный әңгәмәсебеҙ.

— Был һәр бала көтөп алынған ғәҙәти тормош. Уны ябай ғаилә итеп ҡабул итәбеҙ. Ҡыҙ теләнек - ул өсөнсө булып тыуҙы, «ҡап уртала». Ә кесеһе… ул беҙҙең «төпсөгөбөҙ». Бөтөнләй икенсе төрлө, актив, яҙмышыбыҙ бүләге. Беҙ хәҙер тормошобоҙҙо унан башҡа күҙ алдына ла килтерә алмайбыҙ.

Ирина Самаринаның ғаиләһе тураһында ниндәй бәхетле йылмайыу менән һөйләүен күреп, карьера әсәлек өсөн ҡамасауламай, ә погондар йөрәктең йомшаҡ ҡалыуына ҡамасауламай икәнен аңлайһың. Иң мөһиме, эш көнө аҙағында һине йәшәүҙең мәғәнәһе булған кешеләр көткәнлеген хәтерҙә тотоу.

Бала табыу өсөн идеаль шарттар юҡ. Һәр ваҡыт эш, мәшғүллек һәм көнкүреш ауырлыҡтары буласаҡ. Әммә тап балалар тормоштоң тулҡынлы ағымында тотоп торған якорь булып тора, һәм шуның менән бәхет йылдар үтеү менән арта ғына бара.

Эшләгән әсәйҙәргә кәңәштәр: бала менән бәйләнеште нисек юғалтмаҫҡа

Ирина Самарина үҙенең күп йыллыҡ тәжрибәһенән сығып, карьера менән ғаилә араһында өҙгөләнгәндәр өсөн бер нисә «алтын ҡағиҙә» билдәләне.

Бүләктәр менән ҡотолмағыҙ. «Иң ҡиммәтле смартфонды һатып алырға мөмкин, әммә был йыш ҡына баланан «ҡотолоу» ысулы ғына. Уйынсыҡтар һәм гаджеттар ата-әсәләрҙе алмаштыра алмай. Бала әйберҙәрҙең ҡиммәтен аңларға тейеш. Ҡумтаны тапшырыуҙан бигерәк, эргәһендә ултырыу мөһимерәк».

Һөйләгәндәренең нимә аңлатыуын аңларға тырышығыҙ («между строк»). «Хәлең нисек» тип һорашыу ғына түгел, ә кәйефен аңларға тырышығыҙ. Эш ығы-зығыһында баланың ысынлап та ҡыйын йәки хәүефле мәлен күрмәй ҡалырға мөмкин».

Балаларҙы үҙ-ара бәх-әстәргә ылыҡтырмағыҙ. «Ирем менән һәр ваҡыт балаларға: әгәр беҙ әрләшәбеҙ икән, ҡыҫылмағыҙ, — тибеҙ. Биш минуттан беҙ татыулашасаҡбыҙ, ә һеҙҙә кире фекер ҡаласаҡ. Балаларҙы өлкәндәрҙән һаҡлағыҙ».

Тейешле мәлдә «юҡ» тип әйтә белегеҙ. Улының мотоцикл һораған тарихы геройҙы мөһим нәмәгә өйрәтә: «Каприз үтәсәк, ә баланың хәүефһеҙлеге барыһынан да өҫтөн. Мөхәббәт - ул һәр ваҡыт ыңғайына тороу түгел, ҡайһы берҙә ул ата-әсәнең „юҡ“ тип ҡаты әйтә белеүе.

Миҙгелде тотоғоҙ. «Эш бер ҡайҙа ла ҡасмай, ә балаларҙа ҡосаҡлашыу осоро тиҙ үтә. Әгәр бала һеҙҙең янда ултырып торорға теләй икән — бөтә эшегеҙҙе ташлағыҙ һәм ултырып тороғоҙ».