Ауырғазы районында «Өршәк буйы уйындары» гөрләне

Байрам тулҡынландырғыс һәм мөһим мәлдән башланды: хөрмәтле ҡунаҡтар һәм ойоштороусылар махсус хәрби операция барышында һәләк булған яҡташтар һәйкәленә сәскәләр һалды. Батырҙарҙы иҫкә алып, уларҙы хөрмәтләргә килгәндәр араһында геройҙарҙың туғандары ла, мәктәп уҡыусылары ла, ауыл аҡһаҡалдары ла булды. Был бөтәһенә лә тыныслыҡ ҡиммәттәре һәм Ватан өсөн ғүмерен биргәндәрҙең иҫтәлеген һаҡлауҙың мөһимлеге тураһында иҫкә төшөрҙө.

Өршәк йылғаһы буйындағы матур аҡлан йәнләнде: бында тирмәләр һәм палаткалар теҙелеп киткән, ә былау һәм шөшлөк еҫе танауҙарҙы ҡытыҡлай. Хужалар самауырҙар тирәләй хәстәрлек күрҙе, шифалы ҡымыҙҙы - традицион башҡорт эсемлеген тәмләп ҡарарға тәҡдим итте. Бөтә яҡтан да ҡурай моңо яңғырай, халыҡ йырҙары ишетелә. Байрам быуындарҙы берләштерҙе: өлкәндәр артистар менән бергә шатланып бейей һәм йырлай, ә балалар бер аҙ ваҡытҡа гаджеттарҙы онотоп, шатланып күңел аса. Мәҙәниәт һарайы хеҙмәткәрҙәре һәм художестволы үҙешмәкәрлектә ҡатнашыусылар сағыу концерт әҙерләне. Тамашасылар һәр номерҙы - дәртле бейеүҙәрҙе йәки тыуған ер тураһында йырҙарҙы алҡышлап оҙатты. «Мин бында бөтә ғаиләм - ирем, балаларым, атай-әсәйем менән килдем, - тип тәьҫораттары менән уртаҡлаша Стәрлетамаҡтан Гөлнара. - Бындай байрамдар бик кәрәк. Балалар йолаларыбыҙҙың ҡайҙан килеүен күрә, тамырҙар менән бәйләнеште тоя. Ә бында шундай атмосфера: бала саҡта өләсәй усаҡ янында әкиәттәр һөйләгән мәлдәргә ҡайтҡандай».

«Ҡыҙ урлау» тамашаһы үткәндәргә алып ҡайтты - ул хатта һуғыштан һуңғы осорҙа ла һаҡланып ҡалған, бер аҙ романтик төҫмөрлө ваҡиға. Сәхнә йәнләнәде: аттарҙың кешнәүе ишетелә, йылҡы һауыу тауыштары яңғырай. Сәхнәгә аҡһаҡал, ҡатын-ҡыҙҙар һәм йәштәр сыға: ҡыҙҙар биҙрә тотҡан, егеттәрҙең ҡулында йүгәндәр. Аҡһаҡал Өршәк йылғаһы ағып үткән ауылдарҙан ҡунаҡтар саҡырырға тәҡдим итә. Ул шаяртып ҡына йәш егеттәргә килгән ҡыҙҙарға иғтибар итергә һәм хатта уларҙы киске уйын ваҡытында урлап алып ҡалырға кәңәш итә! Бер егет шик белдерә:

- Ҡунаҡтар ҡыҙыбыҙҙы урлаһа, нимә булыр?

Байрам өсөн көн билдәләйҙәр һәм һыбайлыларҙы хәбәр итергә ебәрәләр: бишәүһе Өршәк ағымы буйлап, бишәүһе ағымға ҡаршы юллана. Һәм бына йыйын көнө етте. Ҡунаҡтар арбалы аттарҙа килде. Уларҙы ихлас ҡаршы алалар һәм ҡымыҙ менән һыйлайҙар. Һуңынан «Самауыр» бейеүен башҡаралар һәм «Түңәрәк»уйыны башлана. Ҡунаҡтарҙан егет һылыу ҡыҙҙы күтәреп алып, арбаға ултырта. Алҡыштар һәм көлөшөүҙәр аҫтында алып сығып китә.

Тамашасылар араһында кемдер уфтана, кемдер хәтирәгә бирелә. «Элек һәр ауылда шундай хәл булған, - тип хәтерләй оло йәштәге ир. - Яңынан тергеҙелеүе яҡшы». «Ул бит уйын ғына түгел, - тип аңлата йәш әсәй улына. - Был халҡыбыҙҙың тарихы, уның ғөрөф-ғәҙәттәре»

Бүләкләүҙәр

Район хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарыусы Тәлғәт Сафин сәләмләгәндән һуң һүҙҙе Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Заһир Хәкимов алды. Ул ҙур сараны ойоштороусыларҙы – көрәш буйынса күп тапҡыр чемпиондар, Төрөмбәттә тыуып үҫкән Юнир һәм Вәкил Ильясовтарҙы, шулай уҡ көрәш буйынса төрлө кимәлдәге чемпиондар Борис Мөжәүиров Вәкил Искәндәр улына Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Салауат Харасовтың рәхмәт хатын тапшырҙы.

Почетлы ҡунаҡ, «Ватанды һаҡлаусылар» дәүләт фондының төбәк филиалы етәксеһе Гөлнур Ҡолһарина махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугирҙәргә һәм ғаиләләренә юғары дәүләт наградалары тапшырҙы. Ул ысын патриоттар тәрбиәләгән ата-әсәләрҙе бүләкләне.

Башҡортостандың «Рәсәй халыҡтары Ассамблеяһы» төбәк бүлексәһенең «Ватанды һаҡлаусының атаһы» һәм «Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте» төбәк йәмәғәт ойошмаһының «Милләт әсәһе - ҡатын-ҡыҙ» йәмәғәт миҙалдарын тапшырҙы. Әүҙем ветерандарҙы рәхмәт хаттары менән билдәләнеләр.Тантана байрамдың мөһим һәм тулҡынландырғыс өлөшө булды.

Дәртле ярыштар

Тамашанан һәм тантаналы өлөштән һуң ҡунаҡтарҙы традицион күңел асыуҙар көтә ине: көслө көрәшселәр оҫталыҡ күрһәтте; уҡтан атыусылар ата-бабалары кеүек мишеньгә һөжүм итте; мауыҡтырғыс ат сабыштары; балалар һәм өлкәндәр өсөн халыҡ уйындары.

Тирмәләрҙә оҫталар традицион һөнәрҙәрҙең серҙәрен күрһәтә: туҡыу, сигеү, биҙәүестәр әҙерләү, күн менән эшләүҙә ҡыҙыҡһыныусылар үҙен һынап ҡарай алды.

Тантананың ысын биҙәге булып мауыҡтырғыс ат сабышы һәм үҙенсәлекле «Ылаҡ»милли уйыны тора. Аттар тамашасыларҙы ҡеүәте һәм нәфислеге менән таң ҡалдыра, ә оҫта һыбайлылар ат менән оҫта идара итеүен күрһәтә: аныҡ маневрҙар, килешеп эш итеү һәм батырлыҡ тамашасыларҙы битараф ҡалдырмай - алҡыштар ҡабат-ҡабат яңғырай!

Көрәш барған майҙансыҡта ла көсөргәнешлелек! Спортсылар бер - береһенә лайыҡлы - көс һәм оҫталыҡ һәр раундта тамашасыларҙың иғтибарын үҙендә тота. Шул уҡ ваҡытта вертикаль бағана янында йыйылғандар: шымартылған снаряд ысын һынау булып күренә. Әммә ҡатнашыусылар бер-бер артлы үрмәләйҙәр, йығылалар, яңынан күтәреләләр һәм, ниһайәт, тантаналы рәүештә ҡулдарын өҫкә күтәрәләр. Ә эргәлә футбол матчтары, тоҡтарҙа ҡыҙыу алыштар бара.

48 секунд һәм көслө алҡыштар бөтә тауыштарҙы күмеп китә! Хәрби хәрәкәттәр ветераны, МХО-ла ҡатнашыусы Владимир Караулов күҙ асып йомғансы призлы бағанаға менеп етә! Владимир үҙенең уңышы тураһында тыйнаҡ ҡына һәм ябай ғына итеп һөйләй: «Был еңелдән булманы. Әммә мин ниндәйҙер мәлдә призһыҙ төшмәҫкә кәрәклеген аңланым, миңә оят буласаҡ. Мин ныҡышмалы, шуға күрә үҙемде еңеп, иң юғарыға күтәрелә алдым. Һәм барыһы ла бына килеп сыҡты».

Был еңеүҙең артында еңел булмаған яҙмыш тора. Өлөшләтә мобилизация сиктәрендә махсус хәрби  операцияға эләгеп, Владимир аяғын ампутациялауға килтергән ауыр яра ала. Өйгә ҡайтҡас та ул төшөнкөлөккә бирелмәй. Хәҙер әсәһе менән Әмзә ауылында йәшәй, яҡшы формал. Интернет аша эшләй һәм үҙ йортон төҙөргә, ныҡлы ғаилә ҡороға хыяллана һәм тыныс көндәрҙең һәр береһенән ләззәт алып йәшәргә теләй.

Ғаиләләр өсөн байрам ысын бүләк булды: сағыу тәьҫораттар, йолалар ҡарап рухланыу һәм яҡындары менән шатлыҡты уртаҡлашыу мөмкинлеге был көндө онотолмаҫлыҡ ваҡиғаға әйләндерҙе. Ижади коллективтарҙың, республика эстрадаһы артистарының сығыштары көс өҫтәне - һәр сығышты көслө алҡыштар менән ҡаршы алдылар. «Өршәк буйы уйындары» традициялар тере икәнен тағы бер иҫбатланы. Беҙ уларҙы иҫтә тотҡанда, быуындан-быуынға тапшырыла һәм яңы мәғәнә менән тулылана. Байрам ҡунаҡтарға күңел асыу ғына түгел, ә тарихҡа ҡағылыу мөмкинлеге, үҙ мәҙәниәте өсөн берҙәмлек һәм ғорурлыҡ тойғоһо бүләк итте.