2025 йылда 13 мең бәлиғ булмаған бала IT-енәйәт ҡорбаны булған

Енәйәтселәр балаларҙы мессенджерҙарҙа, социаль селтәрҙәрҙә һәм онлайн-уйындарҙа эҙләй, ата-әсәләрҙең аккаунттарына һәм банк карталарына инеү өсөн бүләктәр, бонустар йәки еңел эш хаҡы тәҡдим итә. Киң таралған схемалар: фишинг һылтанмалары аша иҫәп яҙмаларын урлау һәм раҫлау кодтарын һорау, алдан түләнгән ялған магазиндар, шулай уҡ карталар биҙәүгә йәки мутлыҡ хәбәрҙәре таратыуға әүерелгән «эш хаҡына» йәлеп итеү.

Айырыуса ата-әсәләрҙең аҡсаһына йүнәлтелгән күп этаплы һөжүмдәр хәүеф тыуҙыра, уларҙа бала ҡоралға әйләнә. Уйын бонусы, конкурс йәки техник ярҙам итеү менән һылтанып, уның контакттарына һәм ҡоролмаларына инеү мөмкинлеген алалар, һуңынан һөжүм, имтихандар менән проблемалар, енәйәт яуаплылығы йәки ата-әсәләрҙең борсоулы хәлдәре тураһында психологик хәбәрҙәр менән баҫым яһайҙар. Һөҙөмтәлә балалар карталар мәғлүмәттәрен тапшыра, фатирҙы видеоэлемтә аша күрһәтә, SMS кодтарын әйтеп бирә, ата-әсәләрҙең аҡсаһын күсерә йәки курьерҙарға тапшыра.

Бер нисә ябай ҡағиҙә тураһында алдан һөйләшеп ҡарағыҙ:

- Бер кемгә лә паролдәрҙе, SMS һәм push-хәбәрҙәрҙән кодтарҙы, банк карталары мәғлүмәттәрен һәм башҡа конфиденциаль мәғлүмәтте, хатта әңгәмәсе банк, мәктәп, уйын платформаһы йәки дәүләт органы хеҙмәткәре булып сығыш яһаһа ла, хәбәр итмәгеҙ.

- Һылтанмалар аша үтмәү һәм мессенджерҙарҙан, социаль селтәрҙәрҙән, уйын чаттарынан һәм электрон почтанан таныш булмаған кешеләрҙең үтенесе буйынса ҡушымталар урынлаштырмау.

- Әгәр кемдер ата-әсәләрҙәге проблемалар тураһында хәбәр итһә, ашығыс ярҙам, аҡса күсереүҙе йәки ниндәй ҙә булһа ғәмәлдәрҙе башҡарыуҙы талап итһә, тәүҙә ата-әсәләр менән туранан-тура бәйләнешкә инеүҙе һәм улар менән хәлде тикшереүҙе кәрәклеген төшөндөрөгөҙ.

- Һөйләшеүҙе сер итеп һаҡларға, еңел эш хаҡы, ҡиммәтле бүләк, отош йәки уйын бонусы вәғәҙә итеүҙе кисекмәҫтән ата-әсәләрҙән кәңәш һорап мөрәжәғәт итеү өсөн сәбәп итеп ҡабул итергә кәрәк.

Сығанаҡ: мах-канал Киберполиции России