Салауат Юлаев исемендәге батальон яугирҙары ялдан һуң алғы һыҙыҡҡа юлланды

Салауат Юлаев исемендәге батальон 2022 йыл аҙағында ойошторолдо. Уның башланғысында Артур Йомағужин тора - йыйылышты ойоштороу менән шөғөлләнде, ирекмәндәргә сафҡа баҫырға ярҙам итте, һәм бөгөн ул яугирҙар менән даими бәйләнештә тора. 2022 йылдың декабрендә Өфөнөң Совет майҙанынан батальон, әйтерһең, бөтә Башҡортостанды оҙата - хәрбиҙәр үҙҙәре шулай иҫкә ала.

«Беҙ булмаһаҡ – кем?»

«Солтан» – рота командиры. Ул ике чечен һуғышын үткән. МХО-ған үҙ теләге менән китә.

- 2022 йылдың башында ағайҙарым һәләк булды. Мин өйҙә ҡала алманым. Тап башҡорт исемле батальонына эләгергә теләнем, унда барыһы ла үҙебеҙҙеке. Тап ошо ваҡытта Салауат Юлаев исемендәге батальон формалаша башлай. Артур Ғәлимйән улына ярҙам итә башланым. Ул саҡта егеттәр көндөҙ ҙә, төндә лә күп килә ине. Декабрҙә Шайморатов һәйкәле янынан фронтҡа киттек.

«Солтан» - кабинетта ултыра торған офицер түгел. Элекке десантсы һәм тәжрибәле хәрби. Уны һәр ваҡыт яугирҙар янында, хәрби бурыс талап иткәндә ғәҙәти йоҡо һәм ял итеү юҡ. Рота командиры - максималист, эш ҡағылғанда талапсан һәм ныҡышмал. Ул командирҙың яугирҙарҙың проблемаларын аңлаған кеше тип инанған, сәй эскәндә кәңәшләшеп, барыһын да хәл итә ала. Ошонан ихтирам тыуа. Ә балалар өсөн уның мотивацияһы ябай: «Әгәр беҙ түгел икән, кем?»

«Беҙ бер ғаилә, бүтәнсәләй бер нисек тә булмай»

«Буран» – МХО-ла беренсе көндән. Бишбүләк районынан, мобилизация иғлн ителгәнсе үк фронтҡа китә.

– Дуҫым китте, бер аҙнанан һәләк булды. Мин дә ярһыным һәм барырға булдым. Оборона министрлығы аша килдем, гранатометсы булып хеҙмәт итәм, Лисичанск, Луганск тирәһендә һуғыштыҡ. Бер көндө беҙҙең позицияны РСЗО утҡа тотто, мине удар тулҡыны ағасҡа бәрҙе. Өйгә аяҡта ҡайттым, һуңынан һул аяғым һәм ҡулым эшләмәй башланы. Ике-өс ай дауаландым. Тап шул саҡта Салауат Юлаев исемендәге батальон формалаша башланы. Унда икенсеме, өсөнсөмө булып килдем. Шул ваҡыттан алып бында, – ти яугир.

Хәҙер «Буран» отделение менән етәкселек итә. Егеттәр менән үҙен һыуҙағы балыҡтай тоям, ти. Уның бүлегендә ҡағиҙә: беҙ йә ғаилә, йә юҡ. Әгәр яугирҙың әйберҙәре янып китһә, ярты сәғәттән һуң уны иптәштәре кейендерәсәк, һәм уның ойоҡбаштары йәки салбарҙары булмауы өсөн борсолорға кәрәкмәй.

- Әгәр бер-береңә ышанмаһаң, ҡайғыртмаһаң, ауыр буласаҡ, – ти ул. - Ҡайһы берҙә бәхәсләшәбеҙ. Һәр ғаиләләге кеүек, шунан башҡа булмай. Һуғыш эшендә бер-беребеҙҙе һүҙһеҙ аңлайбыҙ.

Шуға күрә яуҙаш иптәштәре үлемен егеттәр бында яҡындарын юғалтыуға ҡарағанда ла киҫкенерәк ҡабул итә.

– Күптән түгел утты-һыуҙы бергә үткән егеттәр һәләк булғанда иланым, - ти «Буран».

Командир әйтеүенсә, уның бүлексәһе иң яҡшыһы. Һәм ул был һүҙендә ныҡ тора.

«Ике минутта ғүмеребеҙ хәл ителде»

«Саян» – рота медигы, Көньяҡ Кавказда хеҙмәт иткән. МХО-ға тиклем Туймазы һәм Өфө дауаханаларында  «тиҙ ярҙам»да эшләгән. Уның бурысы - алғы бәйләнеш һыҙығында беренсе ярҙам күрһәтеү. Санитар инструкторҙар менән бергә һуғыш яланында эшләй: жгуттар, бәйләүҙәр, ауыртыуҙы баҫтырыу, эвакуация.

«Саян» һуңғы осраҡты иҫенә төшөрә. Дрондар позицияларҙы утҡа тота, яугир яралана, уға шунда уҡ ярҙам күрһәтелә. Улар өҫтөндә дрон әйләнә, йәшерен урында көтөргә тура килә. Ул осоп киткәс, яугирҙар сығып китә, әммә аппарат кире әйләнеп килә һәм шул уҡ нөктәгә бәрелә.

- Ике минут беҙҙең тормошобоҙҙо хәл итте. Беҙ һикерергә өлгөрҙөк. Әгәр ҙә барыһы ла әҙерәк тотҡарланып ҡалһа, бөттөк ине. Яугирҙы ваҡытында килтерҙек, ярҙам күрһәттеләр, ул иҫән ҡалды, – тип һөйләй «Саян».

Бөгөн батальонда төрлө төбәктәрҙән: Башҡортостандан, Алыҫ Көнсығыштан, Бурятиянан кешеләр хеҙмәт итә. Православие динендәгеләр, мосолмандар, буддистар.

Бында бер-береһен милләт һәм дин буйынса бүлмәйҙәр. Берҙәм эш итәләр. Сөнки ышаналар: хәҡиҡәт һәм Еңеү беҙҙә.

Йома намаҙҙарын уҡыйҙар, Уларҙың «Абдулла» позывнойлы муллаһы бар.

- Иман көс бирә, - ти «Саян». - Һуғыш оҙаҡҡа һуҙылды, барыһы ла арыны. Әммә беҙ был эште башланыҡ - беҙ уны тамамлаясаҡбыҙ. Республиканан ярҙам бик көслө. Башҡортостан амуниция, техника – бөтә кәрәкле нәмәләргә ярҙам итә. Өҫтәүенә иптәштәребеҙҙең көслө яурыны.

«Бында беҙ йөрәк ҡушыуы буйынса»

- Батальон формалашыуын белгәс тә килдем. Һөйләштек, хәрби билетты күрһәттем. Ваҡытлы разведкала хеҙмәт иттем, Чечняла һуғыштым. Шунда уҡ алдылар. Беҙ бит бында йөрәк саҡырыуы буйынса. Балаларыбыҙ тыныс уҡый алһын, ата-әсәләребеҙ ҡартлыҡты тыныс ҡаршылаһын һәм ейән-ейәнсәрҙәрен тәрбиәләй алһын өсөн.

«Синоптик», мотивация барыһын да хәл итә, ти. Батальон яңы ғына килгәс, тәүге атыштарҙа улар профессиональ хәрбиҙәрҙән дә кәм атышманы.

- Көсөң барлығын тойһаң, батальонға кил. Әгәр гражданкала файҙаң күберәк икән – унда ҡалығыҙ, беҙ бында республика өсөн борсолмаһын өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшлә, - тип мөрәжәғәт итте хәрби хеҙмәткәр Башҡортостан ир-егеттәренә.

«Ирбис» беренсе отделение командиры. Контрактҡа 2023 йылдың мартында ҡул ҡуя:

– Яуҙаш иптәштәрем тураһында нимә әйтергә? Иң яҡшы һүҙҙәр генә. Хеҙмәт ойошторолған, һәр кем үҙ бурыстарын белә. Бурыстарҙы үтәгәндә барыһы ла мәғлүмәтле: хәүеф тураһында иҫкәртелгән, нәсихәт алған. Хәрби рухты тәртип, үҙ-ара ихтирам, дисциплина менән һаҡлайбыҙ.

«Бола» – Межгорьенан. Батальонда өсөнсө йыл, «Куба» позывнойлы ағаһы менән бергә:

– МХО-ға тиклем 21 йыл бүтән системала погондар йөрөттөм, – ти ул. – Ҡустым һәр саҡ погондарҙа. Шуны дауам итәбеҙ.

«Ян» Баймаҡтан, уға 22 йәш. Хәрби хеҙмәткә тиклем иретеп йәбештереүсегә уҡый, эшләй. Яҡындары, уның үҙ теләге менән китергә ҡарар итеүе тураһында ишеткәс, тәүҙә ҡурҡа. «Ян»дың төп аргументы ябай: улар тыныс йоҡлаһын өсөн. Һәм бөтә Рәсәй граждандары белһен өсөн - ир-ат бында Ватан мәнфәғәте өсөн эшләй.

Башҡорт исемле батальондары көн һайын сафта. Уларҙы төбәк башлығы Радий Хәбиров шәхсән күҙәтә. Республика бөтә кәрәкле нәмәләр менән ярҙам итә. Кемдер алғы һыҙыҡта беренсе йыл ғына түгел, кемдер беренсе сығыуға әҙерләнә. Әммә улар барыһы ла бында бер сәбәп менән: сөнки килмәй булдыра алманылар. Сөнки бында үҙ кәрәклеген аңлау һәм Тыуған илдең киләсәге өсөн әрнеү – башлаған эшен тамамларға ярҙам иткән терәк.

Фотолар авторҙыҡы, Айнур Дәүләтбәковтыҡы һәм яугирҙарҙың шәәхси архивынан.