«Дядя» позывнойлы Башҡортостан яугиры буласаҡ «ҡошсоларға» кәңәш бирҙе

- Эште нисек анализлайһығыҙ?

- Башта факттарға, һуңынан кешеләргә, һуңынан уларҙың бер-береһе менән нисек тап килеүенә ҡарайым. 50 йәшеңдә инде матур һүрәткә алданмайһың: көндәргә анализ эшләйһең, билдәләйһең: юғалтыуҙар, өҙөклөктәр ҡайҙа, техника ҡасан ватылған йәки эштән сыҡҡан, ә кеше арығанлыҡтан ҡайҙа яңылыша икәнен ҡарайһың. Бер аҙна элек булған ваҡиғалар менән сағыштыраһың, динамиканы күрәһең. Һәм яугирҙәр менән һөйләшкәндә йомғаҡ яһайым: кем нисек тын ала, кем инде сиктә, кем, киреһенсә, энергиялы, дәртле. Шунан ултырып, нимә эштә ярҙам итә, нимә эшләмәй, нимәне нығыраҡ ҡулланырға мөмкинлеген анализлайым. Һәм мотлаҡ көтөлмәгән урындар өсөн урын ҡалдырам. тормош һәр ваҡыт көтөлмәгән хәлдәр алдына ҡуя, бында һығылмалылыҡ кәрәк.

- Егеттәрҙең рухын нисек күтәрәһегеҙ?

- Беренсенән, дөрөҫөн әйтәм: әгәр ауыр икән – тимәк, ауыр, «барыһы ла еңел» тип ялғанлау – бары тик насар ғына була. Икенсенән, һәр кемдең аңлайышлы бурысы булырға һәм уның хеҙмәте мөһим икәнен тойһон өсөн тырышам: береһе бәйләнеш тота, икенсеһе техниканы йүнәтә, өсөнсөһө егеттәрҙе дәртләндереп тора – уларҙың береһенән башҡа ла булмай. Өсөнсөнән, өй тураһында иҫкә төшөрәм: хаттар, посылкалар, туғандарҙан яңылыҡтар – ул саф һауа һулышы кеүек. Үҙем дә ныҡлы торам: өлкән кеше паникаға бирелмәгәндә, хатаны тыныс ҡына аңлағанда, кәңәш биргәндә, яугирҙәр быны һиҙә һәм үҙҙәре лә нығый. Шулай уҡ ваҡ-төйәк нәмәләр мөһим: ғәҙәти ял итеү, йоҡларға биреү, ҡайнар аш менән туҡландырыу. Тән ял иткәндә, рух күтәрелә.

- Һеҙгә ҡушылырға теләгән егеттәргә нимә кәңәш итерһегеҙ?

- Шуны әйтәм: эйе, бында ауыр, эйе, ҡурҡыныс була, эйе, арығанлыҡтан хатта аяҡтар тотмай, әммә тап шундай минуттарҙа һин нимәгә һәләтле булыуыңды аңлайһың. Һәм әгәр ҙә һин ситтә генә тора алмайһың икән, тимәк, һин файҙалы булыр өсөн ярты юлда.

Беренсеһе. Тәүҙә уҡыу, тир, хаталар, осоштарҙы тикшереү: нисек бәйләнеш тотоу, нисек хәл-торошто күрергә, нисек арҡаһы менән ҡаплағандарҙы һынатмаҫҡа. Әммә белегеҙ: тәжрибәле ир-ат ташламаясаҡ, кәңәш бирәсәк, өйрәтәсәк – беҙҙә шулай ойошторолған. Икенсеһе - үҙегеҙ менән әйберҙәрҙе артыҡ күп түгел, ә ысынбарлыҡта кәрәген алығыҙ: сыҙамлыҡ, тыңлай белеү, һүҙҙе тота белеү. Әгәр техниканы йүнәтә, карталарҙы уҡый, беренсе ярҙам күрһәтә белһәгеҙ икән – алтынға бәрәбәр. Белмәйһегеҙ икән, хәҙер үк өйрәнә башлағыҙ: полигонда һәм һуғышта өйрәнеү ҡиммәтерәк һәм хәүефлерәк.

Өсөнсөһө - башығыҙҙы әҙерләгеҙ. Бында бер көн менән генә йәшәргә ярамай, әммә бер йыл артыҡҡа фаразлау ҙа мәғәнәһеҙ: тигеҙлекте һаҡларға өйрәнегеҙ, тирә-яҡта шау-шыу булғанда һалҡын башығыҙҙы юғалтмағыҙ. Һәм иҫегеҙҙә тотоғоҙ: көс - бер ҡасан да ҡурҡмау түгел, көс - хатта ҡурҡыныс булғанда ла алға барыу. Беҙҙә тап шул ҡиммәтле: кеше ҡатмарлылыҡтан ҡасмай, ә уны өлөшләп еңеп сыға.

Дүртенсенән, яҡындарығыҙ менән бәйләнештә тороғоҙ, әммә улар өсөн борсолоп, үҙегеҙҙең тыныслыҡты юғалтыуға юл ҡуймағыҙ. Уларҙың таянысы - һеҙҙең һалҡын баш менән эш итеүегеҙ: эштә тыныс һәм аныҡ булғанда, улар ҙа барыһы ла дөрөҫ бара тип тоя.

Бишенсеһе - бында ни өсөн килгәнегеҙҙе аңлап килегеҙ. «Сөнки барыһы ла бара» түгел, «нимәнәндер ҡасыу өсөн» түгел, ә үҙең өсөн, бурысың өсөн, эргәңдә булғандар өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алыуыңды аңлап.

Әгәр ныҡлы ҡарар итһәгеҙ - белегеҙ: беҙ кешелекле ҡаршы алабыҙ, республика бөтә кәрәкле нәмәләргә тулыһынса ярҙам итәсәк. Беҙ шул иҫәптән «Өфөлө» башҡорт дрондарында һәм «Ҡыш Бабай» ауыр гексакоптерҙарында эшләйбеҙ. Уларҙы етештереүҙе төбәк башлығы шәхси контролдә тота.

Беҙҙә характерҙы, ҡыйын саҡта ҡул төшөрмәүҙе, уйлай белеүҙе ҡәҙерләйҙәр. Бында кемдең позер икәнен, ә кемдең иңгә-иң терәшеп эшләргә әҙер булыуын тиҙ күреп була, һәм тап шундай кешеләр ысын терәк булып китә. Һеҙ был эштәрҙә яңы кеше булып килерһегеҙ, ә уйлағандан да ныҡлыраҡ булып сығырһығыҙ. Сөнки беҙ бергә торабыҙ, бергә уҡыйбыҙ, бергә алға барабыҙ. Әгәр һеҙҙә был эске «кәрәк» тигән ышаныс булһа, һеҙгә бында.